كه در حال ارتباط با آنها است ، امتداد زمان ميان بهار و دى را به امتداد ميليون سال از ديدگاه ما دريافت مىنمايد ، در صورتى كه فاصلهء ميان اوّل بهار تا آخر پائيز 9 ماه است . حال بر مىگرديم به نمايش هويّتهاى مستقلّ و ثابتى كه پديده‌هاى عالم طبيعت از خود نشان مىدهند . اين استقلالها و ثباتها نمايشهاى موقّت و نسبى مىباشند كه با توجّه به علل و شرائط و زمان معيّن كه پديده‌ها وابسته به آنها مىباشند ، نياز دائمى و تبعيّت آنها از عوامل و شرائط وجودى و موقّت بودن آنها . كاملا آشكار مىگردد . بعضى از متفكَّران ژرفانديش و دارندهء معلومات نسبتا قابل توجّه در بارهء طبيعت ، مىگويند : « ما خدا را بعنوان حافظ و نگهدارنده قوانين مىشناسيم » اگر شما در اين عبارت دقّت كنيد خواهيد ديد : آنچه كه از ديدگاه مردم معمولى ثابتترين واقعيّات تلقّى مىگردد كه « قوانين » ناميده مىشوند ، از ديدگاه جهانشناسان و متفكَّران ژرفانديش ، بىثبات و غير مستقلّ و پيرو تلقّى مىشوند . معناى اصلى سخن اين متفكَّران در حقيقت اينست كه عالم هستى با همه اجزاء اصلى و فرعى و روابطش در حال جريان از منبع فيض خداوندى مىباشد . اين مبحث را در رساله « حركت و تحوّل » از نويسنده تعقيب فرمايند . 80 ، 97 - فأشهد أنّ من شبّهك بتباين أعضاء خلقك و تلاحم حقاق مفاصلهم المحتجبة لتدبير حكمتك لم يعقد غيب ضميره على معرفتك و لم يباشر قلبه اليقين بأنّه لا ندّ لك و كأنّه لم يسمع تبرّو التّابعين من المتبوعين إذ يقولون « تاللَّه إن كنّا لفي ضلال مبين . إذ نسوّيكم بربّ العالمين » كذب العادلون بك ، إذ شبّهوك بأصنامهم و نحلوك حلية المخلوقين بأوهامهم و جزّأوك تجزئة المجسّمات بخواطرهم و قدّروك على الخلقة المختلفة القوى بقرائح عقولهم و أشهد أنّ من ساواك بشىء من خلقك فقد عدل